MU KARERE KA KICUKIRO HATANGIJWE ICYUMWERU CYAHARIWE UBUZIMA BW'UMUBYEYI N'UMWANA MU  BIZAKORWA KUVA KUWA  16-20 GICURASI 2022.

ku bufatanye na RBC ihagarariwe na bwana Nicodem, Ibitaro bya Masaka Bigararaiwe n'Umuyobozi wabyo bwana Dr Hanyurwimfura Jean Damascene n'Ubuyobozi bw'Akarere ka Kicukiro buhagarariwe n'Umuyobozi w'Ishami ry'Ubuzima n'Imibereho Myiza y'Abaturage madame Karungi Rebecca

batangije batangije icyumweru cyahariwe ubuzima bw'umubyeyi n'umwana bifite insanganyanatsiko igira iti  "Tunoze isuku, turinde abana indwara zibatera kugwingira"

mu kugitangiza bahaye abana bari mu kigero cy'amezi 6 kugeza ku myaka 5 ibinini by'inzoka, Vitamin A no gupima abana uburebure n'ikizigira cy'ukuboko, ababyeyi nabo bahitaga bahabwa serivise zo kuringaniza urubyaro, iyi gahunda ikaba yatangijwe mu Mirenge yose y'Akarere ka Kicukiro;

Abayobozi bakaba batanze ubutumwa buzibandwaho muri iki cyumweru ndetse n'ibikorwa bizakorwa birimo:

1. KUNOZA ISUKU N'ISUKURA MU KURWANYA INDWARA ZITERWA N'UMWANDA NK'INZOKA ZO MU NDA N'IZINDI Z'IBYOREZO

Koresha amazi meza kandi yizewe, koresha ubwiherero bufite isuku, gira umuco wo gukaraba intoki koresheje amazi meza n'isabune cyane cyane mu gihe uvuve mu bwiherero, igihe ugiye gutegura ibiribwa n'igihe ugiye ku gufata amafunguro, ibyo bizagufasha kwirinda indwara ziterwa n'umwanda, harimo n'izitera igwingira ry'abana nk'inzoka zo mu nda, impiswi n'izindi.

2. KURWANYA INDWARA ZITERWA N'UMWANDA HAKUBIYEMO INZOKA ZO MU NDA NIZINDI Z'IBYOREZO

Muturarwanda, mugabo, mugore nawe muyobozi w'inzego z'ibanze n'ahandi hahurira abantu benshi, indwara n'ibyoreze n'zindi ziterwa n'umwanda nko kudakaraba intoki, kutagira umusarane wujuje ibyangambwa bihitana ubuzima bwa benshi kandi bikadusubiza inyuma mu majyambere, bityo rero twitabire gahunda ya 'tujyanemo campaign" igamije kuduha ubumenyi ku buryo izi ndwara zandura, ibyago biziturukaho n'icyo twakora kugira ngo tuzirinde twifatira, ingamba zitubereye iwacu.

Muri iyi gahunda izajya ibera iwacu mu mudugudu, ku ishuri n'ahandi hahurira abantu benshi, igamije kuduha ubumenyi bwimbitse kuri izi ndwara, maze ubwo bumenyi bukadufasha kwigenzurira ibitera izi ndwara iwacu maze tukishyiriraho ingamba zo kuzihashya iwacu mu muryango, mu mudugudu, ku ishuri n'ahandi hahurira abantu benshi. Buri cyumeru, tuzaya turebera hamwe aho tugeze dushyira mu bikorwa izi ngamba maze twivugurure aho bikenewe.

Ikindi kandi turashishikarizwa twese abakuru n'abato gufata ikinini cy'inzoka zo mu nda nibura kabirimu mwaka, kugira ngo twirinde tunarinde cyane cyane abana kuko izi nzoka zituma bagwingira mu gihagararo ndetse no mu bwenge.

3. KWITA KU MIRIRE MYIZA Y’UMWANA mU MINSI 1000 YA MBERE YUBUZIMA BWE

Mubyeyi, kwita ku mirire myiza y’umwana wawe mu minsi 1000 ya mbere y’ubuzima bwe ni ingenzi ku mikurire, haba mu gihagararo, mu bwenge no mu mbamutima.

Fata indyo yuzuye kandi ihagije mu gihe utwite no mu gihe wonsa. Onsa umwana ku ku isaha ya mbere akimara kuvuka bimufasha kugumana ubushyuhe, guhumeka neza, bikanamuha ubudahangarwa bw'umubiri kandi ntugire ikindi umuvangiye habe n'amazi mu mezi 6 ya mbere.

Mubyeyi komeza konsa umwana wawe kugeza ku mezi 24 kandi umuhe ifashabere igizwe n'indyo yuzuye kuva ku mezi 6 avutse kugeza ku mezi 24, bizamurinda kugwingira akure neza afite ubuzima bwiza kandi bimurinde kugira amaraso make.

Mugabo, fasha umugore wawe gufata indyo yuzuye kandi ihagije mu gihe atwite no mu gihe yonsa, fasha umugore wawe gushyira umwana ku ibere mu isaha ya mbere akivuka unamushishikarize gukomeza kumwonsa nta kindi amuwangiye habe n'amazi mu mezi 6 ya mbere.

4. KURWANYA IMIRIRE MIBI NO KUGWINGIRA KWABANA

Mubyeyi ufite umwana uri hagati y'amezi 6 kugeza ku mezi 23, hesha umwana wawe Ongera igizwe n'intungamubiri (vitamini) zigera kuri 15 hamwe n'imyunyu ngugu itandukanye y'ingirakamaro ku buzima bwiza bw'umwana.

Ongera ifasha umwana kugira ubuzima bwiza, gukomera no gushabuka; yongerera umwana wawe ubushake bwo kurya, irinda kugwingira, irinda ingaruka ziterwa no kubura vitamini n'imyunyu ngugu ikanagabanya indwara n'ibura ry'amaraso.

5. KURWANYA INGARUKA ZO KUBURA VITAMINI A

Mubyeyi ufite umwana uri mu kigero cy'amezi 6 kugeza ku myaka 5, mujyane ku kigo nderabuzima cyangwa ahandi hateganyijwe ahabwe vitamini A, bizatuma akura neza, bizamurinda ubuhumyi, kandi bimwongerere ubushobozi bwo guhangana n'indwara.

6. KWITABIRA INGO MBONEZAMIKURIRE

Babyeyi, mwishyire hamwe mushyireho ingo Mbonezamikurire z'Abana Bato (ECD) ku rwego rw'umudugudu, bizabafasha kwita ku mikurire n'uburere bw'abana banyu no kurwanya igwingira ryabo n'ubuzererezi. Mwibumbire mu matsinda y'ingo ziri hagati ya 10 na 15, mugene urugo abana banyu bari munsi y'imyaka 6 bazajya bahuriramo mu masaha mwagiye mu mirimo, maze mujye ibihe byo kurera abo bana, bizatuma biga neza, muzaba mutanze umusanzu mu kubaka igihugu kitarangwamo

igwingira

7. GUKINGIZA ABANA

Mubyeyi, kingiza umwana wawe inkingo zose uko ziteganyijwe bizamurinda kwibasirwa n'ibyorezo by'indwara. Nta rukingo na rumwe umwana agomba gucikiriza kuko byamushyira mu kaga ko kwibasirwa n'indwara ahanini zihitana ubuzima.

Inkingo ziteganyiwe ku bana zirimo:

  • Urukingo rw'lgituntu n'urw'Imbasa (Akivuka);

  • Urukingo rw' Imbasa, Impiswi ziterwa na Rotavirus, Kokorishi, Mugiga ishobora guterwa na microbe yo mu bwoko bwa hemophilus influenza, Tetanosi (Agakwega), Akaniga, Umwijima wo mu bwoko bwa B, n'Umusonga uterwa na Pinemokoke (afite ukweci n'igice no amczi 2 n'igice)

  • Urukingo rw Imbasa (ibitonyanga nurushinge), Kokorishi, Muglga ishobora guterwa na microbe yo mu bwoko bwa hemophilus influenza, Tetanosi (Agakwega), Akaniga, Umwijima wo mu bwoko bwa B, Umusonga uterwa na Pinemokoke (afite amezi 3 n'igice)

  • Urukingo rw'iseru na Rubewole nurw'imbasa (afite amnezi 9

  • Urukingo rw'iseru na Rubewole (afite amezi 15)

  • Hari gahunda rusange yo gukingira abana bavutse muri 2016 na 2017 batahawe urukingo rw'urushinge rurinda imbasa.

8. KWIPIMISHA INDA KU MUGORE UTWITE

Mubyeyi, igihe utwite itabire kwipimisha inda inshuro enye zagenwe, bizagufasha gukurikirana imikurire myiza y'umwana uri mu nda no kwita ku buzima bwawe n'ubw'umwana utwite; igihe cyo kubyara nikigera, ubyarire kwa muganga kuko bizagufasha kubyara neza kandi ubyare mwana muzima.

9. KUBONEZA URUBYARO

Mubyeyi, itabire gahunda yo kuboneza urubyaro kuko bituma ubo umwanya uhagije wo kwiteza imbere no kwita ku mwana ukiri muto, cyane cyane mu minsi igihumbi ya mbere y'ubuzima bwe.

Uburyo bwo kuboneza urubyaro buboneka ku bajyanama b'ubuzima mu midugudu, ku bigo nderabuzima no ku bitaro, Abakozi babihuguriwe batanga ibisobanuro bihagije kugira ngo wifatire icyemezo, unihitiremo uburyo bukunogeye.

10.KWIRINDA MALARIYA

Ihutire kugana amavuriro cyangwa abajyanama b'ubuzima igihe wiyumvisemo ibimenyetso bya Malariya nk'umuriro, kubabara umutwe n'ibindi, kandi ukurikize inama z'abaganga, bizagufasha gukira vuba, usubire mu mirimo witeze imbere. Ryama buri joro mu nzitiramibu ikoranye umuti, usukure aho utuye ukuraho ibihuru, ibidendezi by'amazi kuko aribyo imibu ikwirakwiza udukoko dutera Malariya yororokeramo.

ibi bikorwa byose bizajya bitangwa ku buntu ku masite yose yegerejwe abaturage.

basoje bibutsa abaturage kwibuka gufata urukingo rwa Covid-19 rwo gushimangira.

Back